Çevremizde kime sorarsak soralım herkes doğayı sevdiğini söyleyecektir. Peki kaçımız ekoloji ve sürdürülebilirlik için hayatını tamamen değiştirmeye, bildiği bütün yaşam pratiklerini unutmaya hazır? Bu blogda sizlere hayatını sürdürülebilirliğe adamış insanlar tarafından oluşturulan ekoköylerden bahsedeceğim.
Ekoköy Nedir?
İlk olarak ekoköylerin ne olduğunun tanımlanması gerekirse ekoköyler, sosyal ve doğal çevreleri yeniden oluşturmak ve/veya korumak için sürdürülebilirliğin dört boyutunun kullanıldığı, kasıtlı, geleneksel veya kentsel topluluklardır. Daha basit bir tabirle anlatılacak olursa ekoköyler, içinde yaşayanların veya oraya katkı sağlayanların tamamen sürdürülebilir bir hayat tarzıyla yaşadığı topluluklardır. Bu topluluklar, köyler gibi geleneksel olarak kurulmuş olabileceği gibi sonradan kasıtlı olarak ortak amaçlarla kurulmuş da olabilirler. Ekoköylerin büyük bir kısmı kırsalda yer almasına rağmen bazı şehirlerde de ekoköy toplulukları bulunur.
Sürdürülebilirliğin dört boyutunu sosyal, kültürel, ekolojik ve ekonomik sürdürülebilirlik oluşturur. Ekoköyler bu 4 sürdürülebilirlik unsurunu da hayatta tutmak için farklı farklı metodlar geliştirmişlerdir. Genellikle kar amacı gütmeyen ve tek iktisadi gayesi kendisini geçindirmek olan bir ekonomileri vardır ve karar alma mekanizmaları değişkenlik göstermekle beraber tek kişinin son sözü söylediği dikey bir hiyerarşiye sahip mekanizmalar değildir. Katılımcılığın temel ilke olarak alındığı bu sistemlerde yaygın olarak “sosyokrasi” modeli kullanılır.
Sosyokratik Metod
Sosyokrasi, karar alma modelleri arasına çok yeni girmeye başlayan, çoğunluğun değil katılımcı olan herkesin ortak rızasının seçilmesini sağlayan bir seçim metodudur. Bu metodda alınacak kararlar farklı başlıklara ve gruplara bölünür. Her grup kendi alanı olan konuyu ele alır ve ortak bir kararla ortaya çıkar. Sonuçlar, oy çokluğu değil oy birliği ve rıza ile sağlanmış olur. Bu sürecin önemli bir parçası da düşüncesini ve fikrini savunan tarafların, karşı tarafa göre düşüncelerini değiştirmeleri ve ödün vermeleri gerekliliğidir. Sosyokrasi hakkında daha fazla bilgiye bu iki siteden ulaşabilirsiniz:
https://stringfixer.com/tr/Sociocracy (Türkçe)
https://www.sociocracyforall.org/sociocracy/ (İngilizce)
Küresel Bir Birliktelik: Global Ecovillage Network
Ekoköylerin veya ekoköy olma adımlarıyla yola yeni başlamış olan toplulukların büyük bir kısmı “Global Ecovillage Network (GEN)” adı verilen küresel bir ağ ile birbirlerine bağlanmışlardır. GEN’in temel amacı ekoköyler arası bilgi akışını kolaylaştırmak, örnek alınacak sürdürülebilirlik pratiklerini dünyanın bir ucundan öteki ucuna iletmek ve ortak etkinlikler düzenleyip bunları duyurmaktır. Şu an günümüzde GEN’e tam üye olan veya GEN tarafından tanınan ekoköylerin sayısı 900’e yakındır ve her geçen yıl bu sayı artıyor. Ekoköylerin dünyadaki dağılışında en çok ekoköye sahip kıta Avrupa’dır. Bunu Güney ve Kuzey Amerika’lar takip eder. Ülkemizde de GEN tarafından tam üye statüsünde olan bir (Güneşköy Kooperatifi), tam üye olmasa da tanınan 10 topluluk mevcut.
GEN’e kayıtlı tüm ekoköyleri bu harita üzerinden inceleyebilirsiniz:
https://ecovillage.org/projects/map
Ekoköylerde gönüllülük yapmak, orada yaşayan topluluğa yardımcı olmak veya ekoköy hayatını kısa süre bile olsa deneyimlemek hiç de zor değildir ve özellikle Türkiye’nin de içinde bulunduğu GEN Avrupa alt grubu, bu konuda birçok adım atmaya çalışıyor.
Bu blog yazısının sonuna gelirken aşağıya başarılı olduğunu düşündüğüm bazı ekoköylerin internet sitelerinin linkini bırakmak ve ekoköylerden öğrenmemiz gereken çok değerli hayat dersleri olduğunu belirtmek istiyorum. Mutlu günler.
Sieben Linden Ekoköyü (Almanya):
https://siebenlinden.org/en/ecovillage-2/sieben-linden
Güneşköy Kooperatifi (Ankara, Türkiye):
Tamera (Portekiz):
Dancing Rabbit Ekoköyü (ABD):
SEKEM (Mısır):
https://www.sekem.com/en/index
KAYNAKÇA
https://ecovillage.org/projects/what-is-an-ecovillage
https://ecovillage.org/projects/map-of-regeneration