Görsel: Per Loov / Unsplash
Kendi balkonunuzdan kokulu domatesler, çıtır biberler toplamaya ne dersiniz? Balkon bahçeciliğine başlayarak, dalından toplamış olduğunuz meyve, sebze ve yeşillikler ile zehirsiz ve sürdürülebilir sofralar hazırlayabilir; kendinize keyifli yeni bir hobi edinebilirsiniz.
Balkon bahçeciliği ilk etapta zahmetli bir uğraş görünerek gözünüzü korkutabilir; fakat emin olun balkonunuza yaratacağınız yemyeşil alanlar sizlere yalnızca zehirsiz, doğal sofralar sunmayacak, ayrıca ruhunuza da çok iyi gelecek. Günde 15-20 dakika gibi kısa bir mesai harcayarak yaratabileceğiniz canlı barikatlar sayesinde çevreden gelen gürültü kirliliğini azaltabileceğiniz gibi, balkon bahçeciliği ile arılar, kelebekler ve diğer canlılar için ortam yaratmış olacaksınız. Üstelik balkonunuza yeni bir yaşam alanı kurarken, karbon ayak izini azaltmak için de adım atmış olacaksınız.
Balkon Bahçeciliğine Nasıl Başlarım?
Görsel: Jonathan Kemper / Unsplash
Toprakla haşır neşir olmakta yeniyseniz, balkon bahçeciliğine birkaç saksı ile başlangıç yapabilirsiniz. Önemli olan ilk aşamada sizin toprağa ve bitkilerle düzenli olarak ilgilenmeye alışmanız; bu sebeple bir iki çeşit bitki ile başlangıç yapmakta fayda var. Toprağı tanıdıkça ve bitkilerinizle her gün düzenli olarak ilgilenmeye alıştıkça, balkonunuzdaki bitki sayısını artırabilirsiniz. Yeterli büyüklükte bir balkonunuz veya terasınız varsa kendinize minik bir tarla dahi yaratabilirsiniz! Her şey sizin elinizde.
- İlk yapmanız gereken balkon veya terasınızın hangi saatlerde, ne kadar güneş aldığını analiz etmek.
- Ne yetiştireceğinize karar vermek.
- Balkonunuzun yerleşim düzenini planlamak.
- Bitkilerinize uygun toprak seçimi yapmak.
- Bitkilerinizle düzenli olarak, aksatmadan ilgilenmek.
- Gün Işığı
Görsel: Taryn Elliott / Pexels
Balkon bahçeciliğine girmek istiyorsunuz. Peki balkonunuz hangi yöne bakıyor? Güneye bakan balkonlar direkt olarak güneşten yararlanabiliyorken, doğuya bakan balkonlar sabahtan öğlene kadar, batıya bakanlar ise öğleden sonra güneş alıyorlar. Balkon yönünüz kuzey taraftaysa üzülmeyin; gölge seven bitkileri yetiştirerek balkon bahçeciliğine giriş yapabilirsiniz.
Balkonun konumuna göre yapacak olduğunuz bitki seçimi oldukça önemli. Bitkiler yeterli gün ışığı görmediği takdirde kendilerini güneşe döndürmeye çalışarak yamulabiliyorlar. Her birinin direkt olarak gün ışığını alacak şekilde yerleştirilmesi gerekiyor. Meyve ve sebzeler 6-8 saat güneş alan balkonları severken, yeterli güneşin olmadığı alanlarda marul, ıspanak, havuç, patates veya soğan yetiştiriciliği yapabilirsiniz.
Balkonunuz rüzgarlı bir noktadaysa, rüzgarı kırma amaçlı kafes sistemlerinden faydalayabilirsiniz. Kafes sistemi rüzgarı kırdığı gibi, bitkilere güneşin ulaşmasını da sağlıyor. Eğer çok yağmurlu bir bölgede yaşıyorsanız, yağmur fıçılarından yararlanarak yağmur sularının boşa gitmesini önleyebilir, bitkilerinizi yağmur suları ile sulayabilirsiniz.
Minik bir not: Bitkilerinizi her zaman güneşin direkt olarak vurmadığı zamanlarda yani sabah erken saatlerde veya akşamları sulamanız gerekiyor.
- Balkon Bahçeciliğine Uygun Bitkiler
Görsel: Markus Spiske / Unsplash
Balkon bahçeciliğine yeni adım atıyorsanız fesleğen, adaçayı, nane, reyhan, maydanoz, roka ve biberiye gibi aromatik bitkiler başlangıç için ideal. Pencere önlerinde, balkon veya teraslarınızda az bir toprakla kolaylıkla aromatik bitkiler yetiştirmek mümkün. Yapmanız gereken satın almış olduğunuz bitkilerin bir dalını suda köklendirerek ekmeniz. Lezzetinden memnun kaldığınız domatesin çekirdeklerini ayırıp kuruttuktan sonra ekebilir, yeşillenmeye başlayan soğanları veya filizlenen patatesleri gömerek üretebilirsiniz. Dilerseniz pakette satılan tohumları da tercih edebilirsiniz.
Yaşam alanlarınızda yeterli büyüklükte bir terasa sahipseniz kendinize ait minik bir tarla dahi oluşturmanız mümkün. İster 2-3 ayda hasat edebileceğiniz domates, patlıcan, marul tercih edin, ister biraz daha bekleyip 3-5 ayda hasat edilebilen pancar, kabak, pırasalar ekin.
Peki balkon bahçeciliğine uygun bitkiler neler?
- Nane, roka, biberiye ve maydanoz gibi kokulu bitkiler en kolay şekilde yetişen bitkiler. Yapmanız gereken bu bitkilerin canlı bir parçasını suya verip köklenince saksılara ekmeniz.
- Marul: En hızlı büyüyen bitkilerden biri marul. Marullar boy vermediği için raflara yerleştirdiğiniz saksılarda kolaylıkla yetiştirebilir; oldukça hızlı yetiştiği için hızlıca hasat edebilirsiniz. 15 santim derinliğe ektiğiniz tohumları sık sık sulamanız gerekiyor.
- Domates: Domates, balkon bahçeciliğine en uygun bitkilerden; yetiştirmesi oldukça kolay. Yaklaşık altı saat boyunca güneş alan bir balkonunuz varsa, domates tohumlarınızı 30 santim derinliğe ekerek çimlenmesini bekleyin. Küçük balkonlarda çeri domates gibi kısa boylu domates türlerini yetiştirebilir, daha geniş alanlarda ise salkım domates ve diğer türleri tercih edebilirsiniz.
- Biber türleri: Domatesten sonra balkonda yetişmesi en kolay bitki biber türleri. Balkonunuzun güneş gören noktasına 30 santim derinlikte ekerek bekleyin. Biberlerin dalları minik olduğu için tohumlarını daha sık ekebilirsiniz.
- Fasulye & Patlıcan: Oldukça boy ve dal veren fasulye ve bol yapraklı patlıcan geniş bir balkona veya terasa ihtiyaç duyuyor. Her iki bitki için de, bitkinin tutunabileceği çubuklardan yararlanabilir veya duvarlarınıza doğru boy verdirebilirsiniz.
- Salatalık: Bolca güneş ve gübre seven bir bitki salatalık. Yapmanız gereken, boy veren bitki olduğu için tutunabilecekleri çubuklardan yararlanmak.
- Patates: Balkonunuzda patates yetiştirmek için tek ihtiyacınız 20 santim derinlik; herhangi bir çuvalda bile yetiştirebilirsiniz.
- Bezelye: Bezelyeden iyi bir verim almak için kış mevsiminde ekmeniz gerekiyor. 25 santim derine ektiğiniz tohumlar, gevşek ve nemli bir toprakla bezelye balkonda yetiştirmesi kolay bir bitki.
- Sarımsak: Büyümesi 2 hafta sürse de hasat edilmesi 5-6 ay süren sarımsak, balkon bahçeciliği için uygun bitkilerden. Yapmanız gereken 4 diş sarımsağı ekip, hafif sulayarak güneşli bir alana bırakmanız.
- Soğan: Soğan az toprakla kolaylıkla yetişebiliyor. Uzun bir bitki olmadığı için maydanoz, dereotu, semizotu gibi bitkilerle birlikte yetiştirmek oldukça uygun.
Nasıl tohum filizlendiririm?
- Bitki tohumlarını kurutun veya satın alın.
- İster bitkinizi büyüteceğiniz toprağa birkaç tohum serpiştirin, ister küçük bir toprakta filizlendirerek sonradan büyüteceğiniz saksıya aktarın.
- Serpiştirdiğiniz tohumların üstünü kapatıp üzerine biraz su ekleyin.
- Tohumlarınız yeşerene kadar evin içinde tutun.
Minik bir not: Filizlendirme için çay bardağı veya yumurta kutusunun boşluklarından yararlanabilirsiniz. Ayrı ayrı yerlerde yetiştirdiğiniz bitkiler bir hafta veya bir ay önceden ürün verebilirler.
- Saksı Seçimi
Görsel: Markus Spiske / Unsplash
Yerinizi analiz ettiniz, ne yetiştireceğinize karar verdiniz. Sırada saksınızı belirlemek var. Balkon bahçeciliği için hazır saksıları kullanabileceğiniz gibi geniş bardaklardan veya kullanmış olduğunuz yoğurt, zeytin kaplarından vs. yararlanabilirsiniz. Orta boy kaplarda biber, bezelye ve çeri domates, büyük kaplarda ise diğer domates türlerini, salatalık ve fasulye yetiştirebilirsiniz. Kök sebzeler için herhangi bir saksıya ihtiyacınız yok; yapmanız gereken çuvalları toprak ile doldurmak.
Marul gibi boy vermeyen bitkiler derin kaplara ihtiyaç duymaz; fakat domates gibi yayılan kökleri veya salatalık, kabak gibi kökleri hassas bitkileri derine ekmeniz gerekiyor. Bu sebeple kaplarınızı yetiştirmek istediğiniz bitkilerin ne kadar derine ekilmesi gerektiğini göz önünde bulundurarak seçmeniz doğru olacaktır.
- Toprak Seçimi
Görsel: Markus Spiske / Unsplash
Balkon bahçeciliği için seçeceğiniz toprak sert, fazla taşlı veya yapışkan olmamalı. İdeal bir toprağın gevşek olması gerektiği gibi, toprak rengi ne kadar koyuysa içerik bakımından o kadar zengin olduğu da unutulmamalı. Bitkileriniz için steril ve verimli bir toprak nasıl elde edebilirim diyorsanız, yapmanız gereken park veya bahçelerdeki toprakları alıp fırın tepsisine yayarak 120-130 derece fırında 30 dakika bekletmek. Sonrasında ise bu toprağı, torf ile karıştırabilirsiniz. Hazır satılan torf topraklar bitkilere ağır geldiği için, bunları her daim farklı bir toprak ile karıştırmanız gerekiyor. Dilerseniz daha verimli bir toprak elde etmek için kil veya kül ekleyebilir, evde hazırlamış olduğunuz kompostları toprağa karıştırabilirsiniz.
Minik bir not: Bitkiler mevsiminde bir veya iki kez gübrelenmeli.
- Bitkilerimi Nasıl Sulayacağım?
Görsel: Cassidy Phillips / Unsplash
Her şey hazır, bitkiler sulanmayı bekliyor. Her bitkinin su ihtiyacı elbette farklı; fakat özellikle ilk hafta tüm bitkiler için oldukça önemli. Parmağınızla düzenli olarak kontrol ederek bitkinin hep nemli olmasına özen gösterin; çok da fazla sulama yapmayın. Bitkiniz çiçek açınca sulamayı yavaşça artırmaya başlayın ve meyve verdiğinde ise toprağı kurutmayacak şekilde sulamaya devam edin. Güneşin toprağı kuruttuğu gibi rüzgarın da kurutma yaptığını unutmayın.
Her gün sulama, budama ve ölü yaprakları toplamak için 15 dakika gibi kısa bir mesai harcayarak balkon bahçeciliği ile en iyi sonuçları alabilirsiniz. Yapmanız gereken kolları sıvayarak hemen işe koyulmak!
Kaynaklar: